Zamak Alaşımları için Çinko Külçe Seçimi
Zamak 2, 3, 5 ve 8 alaşımlarının girdi metali neden en üst kalite çinko ister. Tane sınırı korozyonunun kaynağı, kalay-kadmiyum-kurşun üçlüsü ve alaşım reçetesinde külçe kimyasının rolü.

Zamak 2, 3, 5 ve 8 alaşımlarının girdi metali neden en üst kalite çinko ister. Tane sınırı korozyonunun kaynağı, kalay-kadmiyum-kurşun üçlüsü ve alaşım reçetesinde külçe kimyasının rolü.

Zamak, çinko esaslı basınçlı döküm alaşımlarının ortak adıdır ve alüminyum, magnezyum ile bakırın kontrollü oranlarda eklenmesiyle üretilir. Alaşımın performansı eklenen elementlerden çok, eklenmeyen elementlere bağlıdır: girdi çinkosundan gelen kalay, kadmiyum ve kurşun. Bu yazı neden zamakta en üst kalite külçeden aşağı inilmediğini açıklar.
| Alaşım | Alüminyum | Bakır | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Zamak 2 | ≈ %4 | ≈ %3 | Yüksek mukavemet, sertlik |
| Zamak 3 | ≈ %4 | — | Genel amaçlı, en yaygın |
| Zamak 5 | ≈ %4 | ≈ %1 | Mukavemet ve sertlik dengesi |
| Zamak 8 | ≈ %8 | ≈ %1 | Daha yüksek mukavemet, kalın cidar |
Her dört alaşımda da taban metal çinkodur ve toplam kütlenin büyük kısmını oluşturur. Bu yüzden girdi külçesindeki herhangi bir safsızlık, nihai alaşım kimyasına neredeyse doğrudan geçer.
Kalay, kadmiyum ve kurşun çinko matrisinde çözünmez; tane sınırlarında toplanır. Nemli ortamda bu bölgelerde elektrokimyasal bir hücre oluşur ve tane sınırı boyunca korozyon ilerler. Sonuç, hacim artışıdır: parça şişer, boyut toleransından çıkar, ağır durumlarda çatlar. Süreç yavaş işler, bu yüzden kusur üretimden aylar ya da yıllar sonra ortaya çıkar.
| Element | Üst kademe limiti | Etkisi |
|---|---|---|
| Kalay (Sn) | maks %0.001 | En agresif; çok düşük derişimde etkili |
| Kadmiyum (Cd) | maks %0.003 | Tane sınırı korozyonu, RoHS kapsamı |
| Kurşun (Pb) | maks %0.003 | Tane sınırı korozyonu, mevzuat limiti |
| Demir (Fe) | maks %0.002 | Sert intermetalik, kalıp aşınması |
Dökümhane alüminyum, magnezyum ve bakırı hedef orana göre ekler. Ancak eklemediği elementlerin seviyesini girdi külçesi belirler. Girdi kimyası lot bazında dalgalanıyorsa, nihai alaşımın eser element seviyesi de dalgalanır ve bu dalgalanma reçeteyle telafi edilemez. Bu nedenle zamak üretiminde tedarikçi seçimi, tek seferlik bir fiyat kararı değil, süreklilik kararıdır.