EN 576 ve EN 1676: Alüminyum Külçe Alaşım Kodlarını Okumak
Alüminyum külçe alaşım kodları nasıl okunur? EN 576 birincil külçeyi, EN 1676 döküm alaşımı külçesini kapsar. EN AB-46000 gibi kodların her bölümünün ne anlattığı ve yaygın kodların karşılık tablosu.
Alüminyum külçe tekliflerinde iki farklı kodlama dünyası yan yana kullanılır. Birincil külçe saflık kademesiyle anılır; döküm alaşımı külçesi ise harf ve rakamlardan oluşan bir alaşım koduyla. İkinci grup ilk bakışta okunması zor görünür, ama kodun her parçası belirli bir bilgi taşır. Bu yazı kodu parça parça açar.
İki Standart, İki Ürün
Standart
Kapsam
Nasıl satılır
EN 576
Birincil alüminyum külçe
Saflık kademesi, örneğin %99.70
EN 1676
Döküm alaşımı külçesi
Alaşım kodu, örneğin EN AB-46000
EN 1706
Alüminyum döküm parçası
Parça alaşımı, EN AC- ön eki
Ayrım önemlidir: EN AB- ön eki külçeyi, EN AC- ön eki ise o külçeden dökülmüş parçayı tarif eder. Dökümhane külçe sipariş ederken AB kodunu, parça şartnamesi yazarken AC kodunu kullanır.
Kod Nasıl Okunur?
EN AB-46000 kodunu parçalayalım. EN standardın kaynağını, A alüminyumu, B külçe formunu (ingot) gösterir. Beş haneli sayı alaşım grubunu kodlar: ilk hane ana alaşım elementini işaret eder. 4 ile başlayan seri alüminyum–silisyum temellidir ve döküm alaşımlarının büyük kısmı bu grupta yer alır.
Numerik kod
Kimyasal ad
Ana karakter
Tipik kullanım
EN AB-46000
AlSi9Cu3(Fe)
Si ~%9, Cu ~%3
Yüksek basınçlı döküm, genel amaçlı
EN AB-46100
AlSi11Cu2(Fe)
Si ~%11, Cu ~%2
İnce cidarlı basınçlı döküm
EN AB-44100
AlSi12(Fe)
Si ~%12
Yüksek akışkanlık, ince cidar
EN AB-42100
AlSi7Mg0.3
Si ~%7, Mg ~%0.3
Isıl işlem gören yapısal parça
EN AB-43000
AlSi10Mg
Si ~%10, Mg
Yapısal döküm, iyi mekanik özellik
Numerik Kod mu Kimyasal Ad mı?
İki gösterim aynı alaşımı tarif eder ve teklifte ikisi de geçer. Kimyasal ad okuyana doğrudan bilgi verir: AlSi9Cu3, yaklaşık %9 silisyum ve %3 bakır demektir. Numerik kod ise daha kesindir çünkü aynı kimyasal adın altında küçük varyantlar bulunabilir. En güvenli yol ikisini birlikte yazmaktır: "EN AB-46000 (AlSi9Cu3)".
Siparişe Ne Yazılmalı?
Birincil külçe için: saflık kademesi ve silisyum–demir maksimumları.
Döküm alaşımı için: numerik kod ve kimyasal ad birlikte, parantezli ek dahil.
Külçe formu: küçük külçe, T-bar ya da sow.
Lot başına spektral analiz sertifikası talebi.
Döküm numarasının izlenebilirliği.
EN AB ve EN AC arasındaki fark nedir?
AB döküm alaşımı külçesini, AC o külçeden üretilmiş döküm parçasını tarif eder. Dökümhane külçe alırken AB, parça şartnamesi yazarken AC kodunu kullanır. Aynı alaşım için iki kod birbirine karşılık gelir ama aynı belge üzerinde karıştırılmamalıdır.
EN 576 kapsamında hangi saflıklar var?
Standart birincil alüminyum külçeyi saflık kademeleriyle tanımlar; ticarette en yaygın kademe %99.70'tir ve A7 ile P1020A adlarıyla örtüşür. Daha yüksek saflık kademeleri iletken ve özel alaşım uygulamalarında kullanılır.
Alaşım kodu kimyayı tam olarak belirler mi?
Ana elementler için bant verir, eser elementler için üst sınır koyar. Kritik parçalarda yalnızca koda güvenmeyin; lot başına tam spektral analiz isteyin ve kendi şartnamenizdeki kritik elementleri ayrıca yazın.
Türkiye'de hangi kod daha yaygın?
Basınçlı dökümde EN AB-46000 (AlSi9Cu3) en çok karşılaşılan koddur. İnce cidarlı parçalarda EN AB-44100 (AlSi12), ısıl işlem gören yapısal parçalarda EN AB-42100 (AlSi7Mg0.3) yaygındır.