OEM şartnameleri, NSS hedefleri ve Fine Flake hammadde gereksinimleri. Otomotiv bağlantı elemanı kaplamaları için pratik tedarik rehberi.
Geomet ve Dacromet, otomotiv bağlantı elemanı endüstrisinde standart hale gelmiş krom-VI içermeyen çinko-flake bazlı kaplama sistemleridir. Aynı temel mantık üzerine kurulu olsalar da, Renault'tan Stellantis'e, Ford'dan VW'ye kadar her OEM kendi şartname kodu ile bu sistemleri tanımlar. Bu yazı, sistem anatomisi, OEM şartname haritası ve hammadde tarafındaki çinko grade gereksinimlerini özetler. Türkçe SERP bu konuda boş; yazı uzun, çünkü konunun her katmanı tedarik kararını etkiler.
Sistem iki katmandan oluşur. Birinci katman (basecoat): lamellar çinko ve alüminyum partiküller, inorganik bağlayıcı içinde dağılmıştır. Krom-VI içermez (Avrupa REACH Aneks XIV, ELV direktifi gereği yasak). Substrat üzerine spin-spin veya dip-spin yöntemiyle uygulanır, 280 ila 320 °C aralığında pişirilir. Pişme sırasında bağlayıcı silikat ağına dönüşür; lameller paralel dizilir.
İkinci katman (topcoat) opsiyoneldir. Geomet Plus, Dacromet 320 gibi adlarla anılır. Organik veya hibrit bariyer kaplama; sürtünme katsayısını dengeler, görsel renk verir, fixing uygulamaları için tribological özellik sağlar. Topcoat 200 ila 280 °C aralığında pişirilir. Toplam DFT 8 ila 12 µm; tek katman uygulanırsa 6 ila 8 µm kabul edilir.
OEM tarafı standart bir kabul yok; her marka kendi spec kodu ile çalışır. En sık karşılaşılan kodlar ve NSS (Neutral Salt Spray, ISO 9227) hedefleri:
| OEM | Spec kodu | NSS hedefi | DFT tipik |
|---|---|---|---|
| Renault | 01-71-002 | 720 saat (Cl4) | 8 ila 10 µm |
| Stellantis (PSA) | B15 0001 | 720 saat | 8 ila 12 µm |
| Stellantis (FCA) | MS.90039 | 720 saat | 8 ila 12 µm |
| Ford | WSS-M21P40 | 720 ila 1000 saat | 8 ila 10 µm |
| GM | GMW3359 | 480 ila 720 saat | 6 ila 10 µm |
| VW Group | TL 245 | 720 saat | 8 ila 12 µm |
| BMW | GS 90010 | 720 saat | 8 ila 12 µm |
| Daimler | DBL 8440 | 720 ila 1000 saat | 8 ila 12 µm |
Tablodaki NSS değeri, kırmızı pas çıkışı eşiğidir. Beyaz pas (çinko korozyon ürünü) genellikle daha erken görülür ama OEM kırmızı pas ile değerlendirir. Sektör pratiğinde NSS testleri yanı sıra cyclic test (CCT) de istenir; VDA 233-102 ve CASS test çoğu Avrupa OEM için zorunlu.
Geomet ve Dacromet sistemlerinde lamellar (flake) çinko zorunludur. Spherical Superfine veya Fine bu sistemlerde paralel katman dizilimini sağlayamaz; bariyer etkisi azalır. Fine Flake (4 ila 6 µm boyut, 0.3 ila 0.6 µm kalınlık), kuru film içinde paralel dizilen lameller oluşturur. Bu yapı iki kazanım sağlar: birincisi su ve iyon geçişine bariyer, ikincisi galvanik temasta hasarlı bölgenin etrafına yan akım dağıtımı.
Bazkat 280 ila 320 °C, topcoat 200 ila 280 °C pişirilir. Substrat termal hassasiyetine dikkat edilmelidir. Yüksek mukavemet çelik (HSS) ve özellikle yüksek karbonlu vida çelikleri 320 °C üzeri sıcaklıkta hidrojen gevrekliği ve sertlik kaybı yaşayabilir. Genel kural: 1000 N/mm² üzeri çekme dayanımına sahip parçalarda pişme sıcaklığı 300 °C ile sınırlanır. Bu nedenle bazı OEM'ler düşük sıcaklık curing veriyonları talep eder.
Otomotiv tedarik zincirinde Geomet kaplama parça PPAP gerektirir. PPAP dosyasında çinko hammadde lot CoA, retain numune referansı, NSS ve cyclic test sonuçları, friction/torque tablo ve hidrojen gevrekliği test (ISO 7539-3) sonuçları yer alır. Atso Tek olarak PPAP destekli müşterilerimize otomotiv için 60 ay retain numune saklarız; her lot için BET, yağ içeriği ve lamel kalınlığı (SEM) opsiyonel ek raporlar sunarız.
Geomet OEM Spec Tablosu (PDF)OEM kod listesi, NSS hedefleri, hammadde gereksinimleri ve test akışı.PDF ↓Geomet ve Dacromet, OEM tarafında geriye dönüşü olmayan bir standart. Hammadde tarafında Fine Flake'in önemi, sistem performansının yarısını burada belirler. Detay için zinc rich primer formülasyonu yazımız bağlayıcı tarafının analizini, otomotiv bağlantı elemanı yazımız ise saha uygulamasını gösterir. Ürün sayfası (/tr/#products) Fine Flake spesifikasyonunu, çözüm sayfası (/tr/#industries) otomotiv tedarik akışını anlatır.
Otomotiv bağlantı elemanlarında Geomet ve Dacromet kaplamanın korozyon performansı kadar kritik olan ikinci bir parametre vardır: sürtünme katsayısı (friction coefficient). Bağlantı elemanı belirli bir tork değeri ile sıkıldığında, hedef olan ön gerilme (clamp load) sadece doğru sürtünme katsayısı ile elde edilir. Çok düşük sürtünme: vida fazla gerilir, kopma riski. Çok yüksek sürtünme: vida yeterince gerilemez, gevşeme riski. Tipik OEM şartnamesi sürtünme katsayısını 0,09 ila 0,14 toplam μ olarak ister. Bu değer topcoat formülasyonu ile ayarlanır; ancak basecoat tarafında çinko flake kalınlık ve kalitesi temel zemini oluşturur.
Yüksek mukavemetli vida çelikleri (özellikle 10.9 ve 12.9 sınıfları) hidrojen gevrekliğine karşı hassastır. Geomet ve Dacromet pişme aşamasında kaplama 280-320 °C'ye çıktığında, parça yüzeyinde tutulmuş hidrojen baking sırasında uçar. Ancak yetersiz baking süresi veya yüksek mukavemet sınıflarında hidrojen gevrekliği test (ISO 7539-3 sustained load veya ISO 15330 incremental step load) zorunludur. Geomet sisteminin elektrolitik çinko kaplamaya kıyasla en büyük avantajlarından biri budur: galvaniz banyosundaki hidrojen yüklemesi yaşanmaz, ancak yine de pişirme döngüsü doğru tasarlanmalıdır.
