KKDIK, Türkiye'nin AB REACH muadili kimyasal kayıt rejimidir. Resmi adı Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik. 23 Haziran 2017'de yayımlandı, 31 Aralık 2023 itibarıyla ilk kayıt periyodu kapandı. Bu tarihten sonra yıllık 1 ton üstü ithalat yapan veya üreten herhangi bir tüzel kişinin, çinko tozu dahil her madde için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın MMTS sistemine kayıt dosyası açmış olması bekleniyor. Bu yazı, çinko tozu satın alan boya, galvaniz ve OEM ekipleri için KKDIK uyum tarafında neye dikkat edilmesi gerektiğini özetler.
Çinko tozu KKDIK kapsamında nasıl konumlanır?
Çinko, CAS 7440-66-6 ve EC 231-175-3 numaralı maddedir. Toz formundaki çinko, KKDIK altında ayrı bir kayıt kalemi olarak değil, ana madde 'zinc' kaydı altında 'powder form' özelliği ile yer alır. CLP/SEA sınıflandırması: Aquatic Acute 1, Aquatic Chronic 1; toz formunda ek olarak Pyrophoric Solid 1 ya da Self-heating 1 sınıflandırması olabilir. Sucul toksisite nedeniyle GHS09 (çevreye zararlı), kendiliğinden ısınma ve havayla temasta tutuşma riski nedeniyle GHS02 (yanıcı) piktogramları kullanılır. H260 (suyla temasta yanıcı gaz çıkarır) ve H410 (sucul ortama uzun süreli zararlı) ifadeleri etiket üstünde olmalıdır.
Üretici, ithalatçı ve OR rolleri
KKDIK üç temel rol tanımlar: üretici (TR sınırları içinde madde üreten), ithalatçı (TR sınırı dışından gelen maddeyi ilk pazara sokan) ve sonraki kullanıcı (DU). Yabancı üretici, KKDIK kapsamında doğrudan kayıt yapamaz. Bunun için Türkiye'de yerleşik bir Only Representative (OR, Tek Temsilci) atayabilir. OR, yabancı üretici adına kayıt dosyasını açar, dossier sahibidir, MMTS üzerinden iletişimi yürütür. OR atanmamış bir madde için kayıt yükümlülüğü ithalatçıya geçer. Çinko tozunda Atso Tek tedarik zincirinde tipik kurgu: Çin veya Kore'deki üretici, Türkiye'de bir OR atar, OR dossier'ı tarafımızda referans olarak tutulur, alıcı (boya üreticisi, galvaniz tesisi) DU pozisyonunda yer alır ve kendi adına ayrı bir kayıt açmasına gerek kalmaz.
KKDIK GBF formatı, AB REACH SDS yapısıyla aynı: 16 bölümlü, Türkçe, son güncelleme tarihi görünür. Çinko tozu GBF'inde dikkat edilecek bölümler: Bölüm 2 (zararlılık tanımı, GHS09 + GHS02), Bölüm 3 (madde bilgisi, CAS 7440-66-6 + EC 231-175-3), Bölüm 9 (fiziksel özellikler: ortalama partikül boyutu, görünür yoğunluk), Bölüm 10 (kararlılık ve reaktivite: suyla H2 çıkışı, oksitleyicilerle reaksiyon), Bölüm 14 (taşımacılık: UN 1436 zinc powder pyrophoric veya UN 3077 zinc powder non-pyrophoric, sınıf 4.3 ya da 9). 12 ay üstü güncellenmemiş GBF, audit'te red sebebidir.
Alıcı tarafında uyum kontrol listesi
Tedarikçinizin KKDIK kayıt numarası var mı, yoksa kayıt başka bir tüzel kişi (OR veya ithalatçı) adına mı?
Kayıt mektubu veya MMTS kayıt referansının kopyası elinizde mi?
GBF Türkçe ve son 12 ay içinde güncellenmiş mi?
Etiket Türkçe GHS, H ve P ifadeleri, CAS ve EC numaraları ile mi?
Yıllık alımınız tonaj bandını (1 ila 10, 10 ila 100, 100+ ton) değiştiriyor mu? Değişiyorsa OR'a haber verildi mi?
Sonraki kullanıcı (DU) olarak kullanım senaryonuz, OR dossier'ında listelenen senaryolarla uyumlu mu?
Yıllık tonajınız 100 ton üstüne çıkarsa, OR dossier'ının tonaj bandı uyumu kontrol edilmeli. Aksi halde, ek kayıt yükümlülüğü doğabilir. Bu kontrol genellikle Mart ila Nisan döneminde, bir yıl önceki sevk verisi üzerinden yapılır. Atso Tek pratiği: yıllık alıcı raporu Mart sonunda yayımlanır, OR dossier durumu ile karşılaştırılır.
Sıkça yapılan hatalar
İlk hata, yabancı üreticinin AB REACH kaydı olduğu için KKDIK kaydının da otomatik geçerli olduğunu varsaymak. KKDIK ayrı bir mevzuattır, AB REACH dossier'ı tek başına yeterli değil. İkinci hata, OR atamasını sözleşme imzaladıktan yıllar sonra yapmak. OR atama tarihi, ilk pazara giriş tarihinden önce olmalı. Üçüncü hata, distribütörden alıcı pozisyonunda iken kayıt yükümlülüğünün distribütöre kaldığını varsaymak. KKDIK altında DU rolünüz olsa bile, kullanım senaryonuz dossier'da yer almıyorsa, kendi senaryonuzun bildirimini yapmanız gerekir.
OR atanmamış bir tedarikçiden çinko tozu alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ama bu durumda KKDIK kayıt yükümlülüğü size (ithalatçıya) geçer. Yıllık 1 ton üstü ithalatta, MMTS'e kendi adınıza dossier açmanız gerekir. Bu, hem maliyetli hem zaman alıcı bir süreçtir; OR atayan tedarikçi tercih edilmelidir.
AB REACH dossier'ı KKDIK için yeterli mi?
Hayır. KKDIK ayrı bir mevzuattır, MMTS sistemi üzerinden ayrı dossier açılır. Veriler büyük ölçüde örtüşür ama Türkiye'ye özel kayıt, tonaj ve kullanım bildirimi ayrıdır.
GBF'imi kim güncellemeli?
OR atandıysa OR; atanmadıysa ithalatçı. Sonraki kullanıcı (DU) olarak siz, GBF'i alıp kendi sahanızda dağıtırsınız ama içeriği üretmezsiniz. Eski tarihli GBF'leri kabul etmeyin; 12 ay üstü dokümanları yenileyin.
Çalıştığımız çinko tozu üreticilerinin OR yapısı olmasını ön koşul olarak değerlendiriyoruz. KKDIK kayıt referansını her sevkiyat dosyasında saklıyoruz. GBF Türkçe sürümü her 12 ayda bir tedarikçiden güncel sürümü ister, eskimiş kopya kullanmıyoruz. Tonaj raporlamasında alıcı bazlı izleme yapıyoruz; bantta atlama olduğunda OR'a bilgi notu geçiyoruz. Tedarikçi seçim mantığımıza dair detayları tedarikçi karar matrisi yazımız ve ürün sayfası altında bulabilirsiniz. Endüstriyel uygulama tarafında, çözüm sayfaları KKDIK uyumlu tedarik akışını destekler.
Düzenleyici uyum genelde ihale tarihinde değil, sahaya ilk hazırlık aşamasında konuşulur. Yeni bir çinko tozu tedarikçisi ile çalışmaya başlarken KKDIK kayıt referansı, OR mektubu, güncel GBF üçlüsünü almadan sözleşmeyi imzalamayın. Sonradan eksik belge tamamlamak hem zaman alır hem de denetim risklerini büyütür. Detaylı sorular için /tr/#contact üzerinden Trade Desk ekibimize ulaşabilirsiniz.
Gümrük geçiş evrak akışı
Çinko tozu sevkiyatları gümrük geçişinde KKDIK uyumunun pratik test sahasıdır. İthal edilen her parti için gümrük beyannamesi ekinde KKDIK kayıt referansı ya da OR mektubu, Türkçe GBF güncel sürümü ve etiket örneği bulunması beklenir. Gümrük memuru, beyanname GTIP kodu (7903 ya da 8104 alt başlıkları) altında bu evrakın eksikliğini sorgulayabilir; eksik durumda sevkiyat antrepoda bekletilir. SEA (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama) bildirimi 1 ton üstü ithalat için ayrı bir adımdır; UFI (Unique Formula Identifier) numarası karışım ürünler içindir, saf çinko tozu (CAS 7440-66-6) için zorunlu değildir. Atso Tek tedarik zincirinde gümrük dosyasına KKDIK referansı, GBF, etiket örneği ve SEA bildirimi standart olarak iliştirilir.
Gümrük beyannamesi eki: KKDIK kayıt referansı veya OR atama mektubu.
